Loopt skeuomorfisme op zijn laatste benen? | Intracto

19 februari 2013

Loopt skeuomorfisme op zijn laatste benen?

Skeuomorfisme, een woord waar je tong én deze webdesigner bijna over struikelt. Digitale ontwerpen laten lijken op échte voorwerpen uit het verleden, zoals een lederen kaft of een houten boekenkast, is schering en inslag. Maar ze hebben helemaal geen nut meer als een groot deel van het publiek ze niet meer herkent. Ik bedoel maar, wie gebruikt nog floppy disks? Een nieuw soort design begint dan ook de overhand te nemen.

blog-loopt_skeuomorfisme_op_zijn_laatste_benen-image2

Skeuomorfisme verhindert innovatie

Skeuomorfisme is een stijl die veel voor- en tegenstanders kent en zonder al te veel nadenken wordt gebruikt én misbruikt. We zijn allemaal wel gewend om door een boek te bladeren, maar hoeven we daarom ook onze vinger te likken als we de pagina van een digitaal boek willen omslaan? Zijn we zo inspiratieloos dat we ons moeten baseren op fysieke dingen uit het verleden in plaats van nieuwe concepten te bedenken?

Skeuomorfisme slaat vooral op decoratieve elementen uit het verleden in een ontwerp. Elementen die niet langer functioneel zijn en hoogstens een nostalgisch verlangen inkleuren. Dit soort design vinden we onder andere terug in apps, zoals agenda’s met lederen stiksels, houten bibliotheken, nep glas, papier en geborsteld metaal. Deze herkenbare elementen zouden een vertrouwd gevoel aan de gebruiker moeten geven. Maar dat is lang niet altijd meer het geval.

Skeuomorfisme is niet gebruiksvriendelijk

De jongste generatie van internetgebruikers heeft het soms moeilijk om die traditionele visuele metaforen te plaatsen. Denk maar aan knoppen met een floppy disk icoon om je bestand op te slaan. Floppy disks worden al niet meer gebruikt sinds begin 2000. 

blog-loopt_skeuomorfisme_op_zijn_laatste_benen-image1

Apple’s digitale boekenplank op iOS werkt niet eens hetzelfde als een fysieke boekenplank en creëert zo een totaal andere ervaring dan die we in het dagelijkse leven gewend zijn. En er zijn adresboek apps die de interface hebben van een Rolodex kaartenhouder, waarvan sommigen onder ons nog nooit één in het echt gezien hebben. Ok, het ziet er dan wel goed uit, maar het is niet echt nuttig.

Het overmatig gebruik van digitale imitaties van echte objecten schept verwarring bij de gebruiker. Skeuomorfisme is daarom geen meerwaarde om je design begrijpelijker te maken.

En toch is er op zich niets mis met skeuomorfisme

De kritiek op skeuomorfisch design is gelijk aan diegene die gebruikt wordt tegen GUI prototyping tools (voorgemaakte designvormen en icoontjes) en pattern libraries. Ze beperken dus de creativiteit van de designer en stimuleren niet tot innovatie.

Als alle kalenders er moeten uitzien als die we aan de muur hebben hangen of alle adresboeken alfabetische tabbladen moeten hebben langs de zijkant, dan zullen we er nooit achterkomen of er een betere, gebruiksvriendelijkere manier bestaat om deze te creëren.

Het probleem is niet skeuomorfisme op zich, maar het overmatig gebruik en de onoriginaliteit van de designers. Gelukkig verdwijnt deze trend langzaam naar de achtergrond.

Alternatieve stijlen?

Het overdreven gebruik van skeuomorfisme in het recente verleden doet ons snakken naar iets nieuws. Dat kan een volledig nieuwe interpretatie van functioneel design zijn of voortbouwen op vertrouwde elementen. Zolang we onszelf maar niet vastrijden. Er zijn alvast enkele goede alternatieven in de omloop.

blog-loopt_skeuomorfisme_op_zijn_laatste_benen-image3

Microsoft’s Windows 8 Modern UI (vroeger bekend als Metro UI) of het knappe redesign van Facebook door Nerby brachten veel vernieuwing. Velen vinden de Modern UI van Windows 8 een waardige tegenstander voor Apple’s aanpak. 

Daar was Scott Forstall, voormalig software designer, verantwoordelijk voor de look & feel van iOS applicaties. Zoals de notitieblok en de kalender die beiden in een skeuomorfisch kleedje zitten. Dit leidt tot een vreemd contrast in design tussen functionele apps zoals Safari en QuickTime, die er heel clean uit zien, en de ouderwets uitziende apps zoals de kalender. 

Dat contrast zou vermoedelijk mee aan de basis gelegen hebben aan het vertrek van Forstall bij Apple. De gebruikers van het appeltje zijn namelijk gewend aan moderne en cleane interfaces en dat leidde tot wrijvingen. Of hoe design de gemoederen kan verhitten. 

Een andere trend is de stijl die Layervault gebruikt. Deze stijl heet ‘flat design’ en is een volledig cleane opmaak zonder toeters of bellen. “Verwijder de overbodige versieringen en blijf strippen totdat je bijna te ver bent gegaan. We zijn van mening dat elegante interfaces diegene zijn met het grootste effect dankzij zo weinig mogelijk elementen.” ~LayerVault 

Een aanmoediging voor skeuomorfisme 

Een onaandachtige lezer zou misschien de indruk krijgen dat ik skeuomorfisme in design volledig afkeur. Dat is niet helemaal waar. 

Ik wil designers zelfs aanmoedigen om te blijven experimenteren met deze stijl. Het oogt mooi, geeft een nostalgisch gevoel en scherpt je design skills aan. Ik ben alleen geen voorstander om het te gebruiken in een omgeving die functioneel en gebruiksvriendelijk moet zijn. Daar primeert een vlotte en snelle gebruikservaring.